Książka (i film) o pszczołach. O "Historii pszczół" Mai Lunde.

W niedzielę rano uratowałam pszczołę.

Przebywanie w ogrodzie moich rodziców nie wpływa zbawiennie na kontakty człowieka z owadami - mamy na stanie gniazda os i szerszeni, mnożące się w postępie geometrycznym - ale oprócz tych potworów zdarzają nam się również sympatyczni goście, w postaci trzmieli i pszczół. (Tata planuje budowę hotelu dla owadów wędrownych, ale jakoś niesporo mu to idzie: chyba muszę zakasać rękawy i zwędzić mu młotek.) Jedną taką istotkę znalazłam na podarowanej mi przez Tatę kiści bzu: była przemoczona od rosy, i kompletnie wyczerpana.
Przełożyłam pszczołę na łyżeczkę wody z cukrem, i odłożyłam na beton przy granicy rabatki. Napiła się, otrząsnęła, i zaczęła rozprostowywać skrzydełka. Nie ukrywam, że byłam z siebie cokolwiek dumna.

"Historia pszczół" Mai Lunde mówi o czymś więcej, niż łyżeczka syropu cukrowego. Tutaj ratuje się nie pojedynczego owada, ale gatunek: a z nim świat w takim kształcie, jakim go oglądamy obecnie.

William, biolog z połowy XIX wieku, próbuje przezwyciężyć napad chronicznej melancholii poprzez skupienie się na pracy nad nowym modelem ula. George, hodowca pszczół z początków XXI wieku, walczy z CCD (Colony Collapse Disorder - masowe zniknięcia pszczół z 2008 roku, o wciąż nie do końca jasnej genezie; przy okazji lektury obejrzałam dokument na ten temat: Vanishing of the Bees, bardzo polecam). Tao, Chinka z końca XXI wieku, pamiętająca jeszcze czasy sprzed Zapaści - całkowitego wyginięcia owadów zapylających - pracuje jako "ludzka pszczoła", przez wiele godzin dziennie ręcznie zapylając drzewa owocowe. Dla każdego z nich pszczoły - ich udomowienie, przetrwanie, odrodzenie - stanowi ważną motywację: ale nie tak ważną, jak rodzina.

Nie mogę za dużo mówić o tym, w jaki sposób dzieci bohaterów przyczyniają się do zmian w ich światopoglądzie, lub do ukierunkowania ich działań, żeby nie zepsuć Wam przyjemności z lektury. Wszystko jest ze sobą połączone: rodzice i dzieci, pszczoły i dobrobyt rodzin, a także wiedza zawarta w pewnym rysunku technicznym - i wspomnieniu po nim. W gruncie rzeczy można by pomyśleć, że świat jako taki jest ulem, w którym wszyscy za siebie odpowiadamy.

Autorka kilkakrotnie (choć, trzeba jej oddać, nienachalnie) przypomina czytelnikom, że bez natury jesteśmy niczym, a odwracanie się od niej na rzecz pogłębiania naszego wykształcenia i rozwijania intelektu może mieć mocno nieciekawe skutki. I tak sobie myślę, że jest w tym sporo racji...

Ten wpis daje Wam szkielet - ścianki ula, że tak polecę metaforą - ale w książce jest poza tym mnóstwo innego dobra - nie będę ciągnąć metafory, bo to poniżej naszej wspólnej godności - dla którego warto po nią sięgnąć. I wcale nie chodzi tu o miejsce na liście bestsellerów.

Tymczasem, moi drodzy. Za kilka dni ujeżdżam do Rumunii i Mołdawii - pewnie wrócę z nowym raportem z lektury.

Klonowa Wróżka

Mokre sny i test Bechdel, czyli: co brał scenarzysta „Czarodziejów”?

(Wbrew pozorom, ten wpis dotyczy książek – oraz ekranizacji, która zrobiła z nich zupełnie nową rzecz.)

Pierwszy tom trylogii Grossmana (mam wielką ochotę napisać: Lva Grossmana, chociaż może powinno być Leva? Nie wiem, mam dysonans poznawczy, nie napiszę nic) przeczytałam w ubiegłym roku, i nie spieszyło mi się zbytnio do lektury kolejnych. Owszem, samo założenie było interesujące – ale główny bohater okazał się do tego stopnia irytujący, że miało się ochotę wyrzucić go przez okno w dwimerytowych kajdanach. Dowiedziawszy się jednak, że całość została ujęta w formę serialu, i pokazywana jest oto przez telewizję amerykańską, postanowiłam nadrobić braki i doedukować się w temacie rozwoju akcji dramatycznej. Idzie to tak:

Quentin ma dwoje przyjaciół, Julię i Jamesa. W Julii się podkochuje, platonicznie i smętnie – ona, rzecz jasna, woli „tego drugiego”. Wszyscy troje są genialni, piekielnie uzdolnieni i zabójczo inteligentni. Wybierają się do college’u, a otworem stoją przed nimi takie mało znane, niszowe uczelnie, jak chociażby Harvard. Aha, jeszcze jedna ważna sprawa: Quentin robi sztuczki karciane, i jest wielkim fanem Fillory.

Fillory, proszę P.T. Czytelników, to Grossmanowa Narnia: kraina, do której pewne rodzeństwo z Anglii dostaje się przez portal ukryty w zegarze ich ciotki. Krainą rządzą dwa wielkie barany (to nie jest eufemizm!), a pośród jej rdzennych mieszkańców można spotkać olbrzymów, gadające zwierzęta i lud władające magią. Są także zegarowe drzewa, istotne z punktu widzenia fabuły, ale my damy sobie z nimi chwilowo spokój.

Quentina i jego przyjaciół poznajemy w dniu, gdy nasz heros in spe udaje się na rozmowę kwalifikacyjną mającą zagwarantować mu miejsce na mało znanej, niszowej uczelni typu – bodajże – Yale. Rozmowa zostaje odwołana (na skutek splotu pewnych tragicznych okoliczności), a Quentin trafia na zupełnie inny egzamin: bardzo przedziwny zestaw zadań, którego prawidłowe ukończenie może otworzyć przed nim drzwi Brakebills – takiego Hogwartu stopnia drugiego. Między etapami egzaminu naszemu bohaterowi (który posiada przydługie włosy wiszące wokół smętnej fizjonomii, i nie bardzo łapie, o co be) wydaje się, że widzi pośród zdających swoją przyjaciółkę Julię, ale to przecież niemożliwe, co? Poza tym dziewczyna znika mu z oczu i nie dociera do ostatniego levelu, więc to z pewnością nie była ona, prawda? …taaak.

Uwaga, spoiler: Quentin zdaje egzamin, i zaczyna naukę w Brakebills. Nie obywa się przy tym bez problemów: okazuje się na przykład, że nauczyciele nie są w stanie określić, w jakiego rodzaju magii powinien się specjalizować – a jest to, jakby nie patrzeć, pierwszy krok w kierunku uzyskania dobrze ukierunkowanego wykształcenia. No cóż. Quentin trafia pod skrzydła tak zwanych Fizycznych – zapamiętajmy imiona Eliot, Janet oraz Alice – w towarzystwie których walczy z perfidną Bestią, podróżuje (pod postacią gęsi wędrownej) na „praktyki” na Antarktydę, spożywa znaczne ilości alkoholu oraz kosztuje miłości fizycznej i duchowej w różnych konfiguracjach. Po drodze dowiaduje się, że jego – cokolwiek zapomniana – przyjaciółka Julia rzeczywiście zdawała do Brakebills, i egzamin ten oblała, ale – wbrew zamierzeniom włodarzy szkoły – nie poddała się zaklęciu kasującemu wspomnienia krótkoterminowe, i obecnie robi wszystko, aby przekonać władze uczelni do przyjęcia jej w poczet studentów. Po drodze okazuje się, że Bestia nie jest tym, kim/czym się wydaje, bohaterowie odkrywają sposób na podróżowanie między światami i lądują w Fillory, gdzie Quentin et consortes zostają ukoronowani na królów i królowe, ktoś umiera, ktoś przechodzi w inną formę bytu, cykl nabiera niejakiego rozpędu i skupia się (w drugim tomie) bardziej na losach Julii i jej pogoni za magią nieinstytucjonalną, a także na wielkim queście dla ocalenia Fillory… Schemat jakoby znany.

Książki skierowane są do czytelników, którzy wyrośli na JKR, i chcieliby jeszcze – jest więc w nich i seks, i żarty z popkultury, i brzydkie wyrazy, i substancje, których spożycie dozwolone jest dopiero po ukończeniu lat osiemnastu. Quentin stroi fochy, wyobraża sobie niestworzone rzeczy na swój temat, i nie zjednuje sobie po drodze mojej sympatii. Akcja obfituje w spotkania z dziwnymi stworzeniami, wiarygodnie opisane procedury uczenia się zaklęć, i sporo ciętego humoru. Poza tym dowiadujemy się, że w Canale Grande mieszka smok, co samo w sobie pogłębia zainteresowanie opowieścią. Prawdopodobnie dlatego ktoś zdecydował, że świetnie byłoby zekranizować cały cykl.

I tutaj, P.T. Czytelnicy, faktor WTF wzrasta wykładniczo.

Gdybyście planowali obejrzenie pierwszego sezonu „The Magicians” przed przeczytaniem pierwowzoru książkowego – lub po przeczytaniu tylko jednej lub dwóch części trylogii – upraszam Was serdecznie o wyrozumiałość, i pamiętanie, że:

1) Eliot i Majakowski są niesamowici, genialni i wspaniali, i nic tego nie zmieni.

2) W książkach nikogo nie trzeba wyciągać z psychiatryka istniejącego tylko w delirycznym śnie delikwenta.

3) W książkach Julia nie pomaga psychotycznej wiedźmie w napadzie na Brakebills. Psychotycznej wiedźmy po prostu nie ma w pierwowzorze (dlaczego zatem jej wątek ciągnie się aż do 10. odcinka serialu?)

4) W książkach Margo ma na imię Janet. Autor uważa – raczej słusznie – że czytelnikowi nie pomyli się ona z Jane, postacią poboczną, acz łatwo zapadającą w pamięć.

5) W książkach Alice i Quentin nie muszą się bawić w MarvinaGaye celem uratowania kogokolwiek skądkolwiek.

6) W książkach wiemy, że Eliot jest nieheteronormatywnej orientacji seksualnej bez konieczności wprowadzania nowego bohatera, który nic nie wnosi do fabuły, a jedynie zapycha czas antenowy swoją osobą, i usta aktora swoim językiem.

7) Co więcej, w książkach udaje się przemycić aluzję do pedofilskich zachowań jednej z postaci BEZ konieczności pokazywania tego, co DOKŁADNIE kazała robić pewnemu małemu chłopcu.

8) W książkach Quentinowi nie śni się, że Julia-w-której-się-był-podkochiwał, ubrana w bikini Lei Organy, całuje z języczkiem Alice-aktualną-dziewczynę-Q, ubraną w białą sukienkę Daenerys Targaryen, po czym obie każą podmiotowi śniącemu stulić dziób, gdyż jego fantazja właśnie zdała test Bechdel i w związku z tym życie jest piękne.

9) W książkach bohaterowie nie rzucają słowem na „f” w co drugim zdaniu. Swoją drogą, ciekawa decyzja zespołu kreatywnego: zdecydować się na „dopieprzenie” języka bohaterów, gdy wiadomo, że stacja WYCISZY KAŻDEGO FUCKA, KTÓRY PRZEJDZIE IM PRZEZ GARDŁO. (Raz jeszcze: to nie jest eufemizm!)

10) Książki, mówiąc kalką językową, robią sens.

Konkluzja: cykl Grossmana warto przeczytać, jeśli się szuka przyjemnej, lekkiej i sympatycznej lektury w klimacie Pottera dla młodych dorosłych. Od serialu „The Magicians” (przedłużonego na kolejny sezon! Gasp!) należy się natomiast trzymać z daleka, dla własnego zdrowia psychicznego.

No dobrze, tyle mojej pisaniny: a co Wy ostatnio czytaliście?...

(W ramach peesu – obraz obsesji, czyli zdjęcia książek – własnych i pożyczonych – które czekają na przeczytanie na moich półkach i szafkach. Niech mnie ktoś powstrzyma, proszę.)

Miejsce bezpieczne, czyli Wróżka i fanfiki

(Albo: tłumaczę, czemu ostatnio tak niewiele nowych tytułów pojawia się na mojej liście przeczytanych książek.)

Dzisiaj będzie sporo prywaty. Co wrażliwsze osoby proszone są o oddanie się hobby innemu niż czytanie poniższych wypocin.

Od dwóch dni jeżdżę komunikacją miejską z nosem w „Dygocie” Jakuba Małeckiego, i niezmiernie raduje mnie fakt, że pracuję przy krańcówce zwanej też pętlą – dzięki temu przynajmniej w jedną stronę nie muszę uważać, na którym przystanku wysiąść. Książka jest znakomita, bolesna i przerażająca, coś we mnie budzi i wciąga jak bagno. Brakowało mi tego: lektury „do kości”, „do mięsa”, brutalnego zetknięcia z materią opowieści. Brrrrr!

Ciarki na plecach swoją drogą, a relaks i spokój swoją: po powrocie do domowej przystani grzecznie odkładam Małeckiego na półkę i wracam do czegoś, co mnie koi i sprawia mi autentyczną przyjemność – czyli do fanfików.

Tak, wiem, są tacy, którzy odżegnują się od wszelkiej „twórczości” „fanowskiej” (celowo wstawiam tutaj dwa cudzysłowy) rękami i nogami, patrzą na nią z góry i prychają pod nosem. W porządku, nie rozumiem, ale akceptuję – życzę Państwu miłego życia, jak mawiała pewna wiedźma, ale nie dam się przekonać. Po pierwsze dlatego, że nie lubię się rozstawać z bohaterami, których polubiłam – a także z trudem przychodzi mi zostawianie ich na pastwę autorów/scenarzystów, którzy wyraźnie mają coś przeciwko konsekwencji w tworzeniu postaci, logicznemu rozwojowi akcji oraz dobrym (nie zawsze: szczęśliwym) zakończeniom.

A po drugie – ponieważ w wielu wypadkach fanfik przerasta o głowę tak zwane „oficjalne” sequele (w tym miejscu Wróżka dostaje ataku kaszlu, w którym można usłyszeć słowa: „Telanu”* oraz „Zemsta ubiera się u Prady”), jeśli piszący go człowiek ma talent, dobre wyczucie postaci i ciekawy pomysł na opowieść.

Fanfik nie musi być wyłącznie wyciętą sceną rodem z podręcznika anatomii dla opornych. Owszem, sporo (ha! Pierwszy eufemizm!) napisano takich właśnie „dzieł” – jedno z nich, ku utrapieniu wielu czytelników na całym świecie, i stało się kanwą trylogii książkowej (w rozwinięciu której główny bohater twierdzi, że Chardonnay to wino czerwone...): ale nie mówmy o sytuacjach skrajnych. Tym bardziej, że akurat TA autorka pisać o seksie nie umie, ani nie powinna. Ale jeśli nie seks, to co?

Rozwinięcie historii postaci epizodycznej, która zapowiadała się bardzo ciekawie, ale tylko mignęła czytelnikowi/widzowi przed oczyma i zaraz zniknęła. Nowe przygody znanych bohaterów – dodatkowy odcinek ulubionego serialu? Owszem, poproszę! Alternatywne zakończenie, alternatywni bohaterowie, wewnętrzny monolog postaci (inaczej: próba uzasadnienia durnej decyzji scenarzysty/pisarza), sequel, prequel, osadzenie bohaterów i tropów z oryginalnej historii w innej rzeczywistości: możliwości są niemal nieograniczone. Nic dziwnego, że wiele osób próbuje swoich sił w takiej formie pisania, dążąc do wyznaczonego sobie celu.

Cel sam w sobie bywa różny. Nawet jeżeli pominiemy „szerokim milczeniem”** autorkę od szarości, można z łatwością przywołać całkiem sporo nazwisk osób, które od fanfików przeszły do pisania (i wydawania) historii na kanwie własnych, oryginalnych pomysłów. Kolejną grupę stanowią osoby piszące „dla wprawy”, i planujące napisanie kiedyś Wielkiego Dzieła, które wywindowałoby ich do grupy pierwszej. Są wreszcie tacy, którzy piszą dla czystej przyjemności pisania i obcowania z ulubionymi postaciami, szlifowania warsztatu i… radości, jaką daje dzielenie się swoimi „wypocinami” z podobnie myślącymi członkami fandomu.

Gratyfikacja jest natychmiastowa – uwaga, tutaj prywata i bezczelne chwalenie się: od kilku lat nie zdarza mi się czekać na komentarz dłużej niż kilka godzin. Poza tym, co jest JESZCZE przyjemniejsze, ludzie przysyłają mi prompty: prośby o napisanie historii z konkretnymi postaciami, w bardzo specyficznym otoczeniu itp.: co bywa irytujące i trudne w realizacji, ale poczucie, że ktoś ma wizję pewnej historii i chce, żebyś to właśnie TY mu ją opowiedział/a, ponieważ wierzy w twoje zdolności  w tym zakresie, jest naprawdę podbudowujące.

Sama mam co najmniej kilka takich osób, które są dla mnie absolutnymi wyroczniami w kwestiach tworzenia historii, używania pewnych środków stylistycznych czy tworzenia specyficznego klimatu w tekście. Od dwóch lat, mniej więcej, piszę dla tego samego fandomu co Laura: creative writer i zapalona biegaczka, lat czterdzieści i trochę, na stanie mąż-Trekista, siedemnastoletnia córka, dwa koty i zero książek wydanych pod własnym nazwiskiem.

Laura, Drodzy Państwo, jest genialna. Tworzy niesamowity klimat, wiarygodnych bohaterów dodanych do oryginalnego ensemble i trzymające w napięciu historie. Ma niesamowity talent do pisania elementów humorystycznych (za co podziwiam ją w dwójnasób), a sceny w jej wydaniu są smakowite i pobudzające wyobraźnię, nie przywodząc przy tym na myśl broszurki wetkniętej za wycieraczkę samochodu. Ilekroć dostaję powiadomienie o nowym rozdziale jej opowiadania, rzucam w kąt każdą, nawet najbardziej fascynującą lekturę, idę do kuchni po coś słodkiego i zasiadam przed monitorem z wypiekami na twarzy.

Nie-całkiem-w-sekrecie przyznam się Wam, że mam jedno marzenie: wywoływać u ludzi (a może tylko u pojedynczego ludzia) podobne uczucie radosnej ekscytacji na widok powiadomienia z moim nickiem, nazwiskiem i tak dalej. I lubię sobie myśleć, że gdzieś tam w świecie są tacy, którzy zapisują moje fanfiki na twardym dysku lub ściągają je na czytnik, tak jak sama robię to z opowiadaniami Laury: żeby móc do nich wracać, kiedy wszystko dookoła jest dziwne, przerażające i niepewne. Czasami trzeba bowiem wrócić do ulubionych bohaterów, i popatrzeć na nich z innej perspektywy. (Tu z kolei przychodzi mi na myśl The Fire and the Rose, czyli opowieść z uniwersum Pottera, która kompletnie odmieniła mój sposób myślenia o dwojgu nieszablonowych bohaterach. Wzdech…) Czasami trzeba spędzić kilka godzin wymieniając pomysły na fanfik z osobą siedzącą przed monitorem na drugim końcu świata. Czasami trzeba wstydliwie osłaniać ekran czytnika przed sąsiadem w tramwaju, ponieważ w aktualnie czytanym utworze pojawiła się wybitnie inspirująca scena.

No, dobrze już, dobrze: może nie „trzeba”, ale na pewno – można. I, wedle mojej skromnej opinii, chyba warto.

Chociażby po to, żeby tym chętniej sięgnąć potem po „oryginalną” opowieść.

Czy Państwo czytają fanfiki? (I tak, owszem, wszyscy pamiętamy „Syna Gondoru”…)

--

PS. Właściwie można by powiedzieć, że od chwili premiery „Przebudzenia Mocy” wszystkie książki tworzące tak zwane Rozszerzone Uniwersum Star Wars spadły do rangi fanfików. Można by, ale jaki w tym sens? Nie zamierzam rezygnować z Mary Jade.

* Nie, nie chodzi o książkę pani LeGuin.

** Zasłyszane na widowni teatru w mieście stołecznym.

Carrie Fisher - Księżniczka na płatku kwasu

(Wpis dedykowany pewnej Sepulce.)

Zaczynam słowem obcym: disclaimer.

Gwiezdne wojny obejrzałam po raz pierwszy (w kolejności powstawania, żeby nie było) w grudniu 2015. Nie, to nie jest błąd w zapisie - po prostu Enterprise i Voyager od zawsze fascynowały mnie daleko bardziej, niż (zgodnie z inwencją pewnego tłumacza) Tysiącletni Sokół.

Słowo obce pojawia się ponownie: disclaimer nr dwa.

Nie pamiętam, kiedy dokładnie stałam się "świadoma" istnienia kobiety nazwiskiem Carrie Fisher, ale było to bliżej, powiedzmy, grudnia 1995 - w każdym razie po obejrzeniu Pocztówek znad krawędzi. Potem byli Blues Brothers, króciutki epizod z Seksu w wielkim mieście (Carrie Fisher bardzo często gra Carrie Fisher - jej obecność skłoniła mnie niedawno do obejrzenia odcinka The Big Bang Theory, na którym to serialu już dawno temu położyłam przysłowiową kreskę) oraz szacunek i poważanie, jakim otaczają Carrie użytkownicy mojego ulubionego serwisu mikroblogowego... Dość powiedzieć, że kojarzyłam ją z pisarstwem, poczuciem humoru na własny temat, i skomplikowaną historią życiową - a nie z metalowym bikini, blasterem i Harrisonem Fordem.

Teraz obydwie 'persony' nałożyły mi się w głowie, ale na hasło "Carrie" nadal widzę kobietę bez bajgli podczepionych nad uszami. Księżniczkę po przejściach - z Leią na okładce - nabyłam jeszcze przed obejrzeniem GW, żeby ułatwić sobie przejście z jednego 'stanu świadomości' w drugi. Jedyną rzeczą, jaka mi się w tej książce nie podoba, jest mocno kulejące, oparte na kalkach językowych tłumaczenie ("mieć flirt"?! Seriously?). Problem zaczyna się już przy tytule - polska "Księżniczka po przejściach" to odpowiednik angielskiego... Wishful drinking, które o wiele lepiej oddaje przesłanie całości.

Carrie Fisher napisała Wishful drinking na potrzeby swojego "one woman show" (wersję nagraną przez HBO można odszukać w otchłaniach internetów - gorąco polecam!), w którym z polotem i rozbrajającą autoironią opowiada o swoim życiu w kontekście niedawnej utraty części krótkotrwałych wspomnień. Ot, taki drobny skutek uboczny leczenia choroby dwubiegunowej elektrowstrząsami...

Tak Wishful drinking, jak i powracająca do tematu EST (Electro-Shock Therapy) Shockaholic, której wysłuchałam w formie czytanego przez autorkę audiobooka, to dla mnie swoistego rodzaju objawienie. Jest nadzieja, i nie trzeba się bać. Ze wszystkim można sobie poradzić - z byciem córką pary celebrytów nie do końca przygotowanych do roli rodziców; z nałogiem alkoholowo-narkotykowym; z rozpadem dwóch małżeństw (pierwszego - z Paulem Simonem, drugiego - z panem Lourdem, który "stał się gejem, ponieważ Carrie brała za dużo kodeiny"); wreszcie - z egzystencją w cieniu dwóch nastrojów:

Nazwałam je Roy i Pam. (...) Jedno z nich to wspaniała życiowa uczta, drugie - rachunek za tę ucztę.

Kto nigdy tak się nie czuł, niech pierwszy rzuci kamieniem...

Jak dorosnę, chcę być Carrie Fisher. Kobietą, która sporo przeszła i swoje wie, ma szalonego psa i lubi chodzić na bosaka. Kimś, kto wyrósł ponad probierz męskiej wytrzymałości ("Myślałem o pani codziennie od dwunastego do dwudziestego drugiego roku życia!" - Naprawdę, codziennie? - "Tak! Cztery razy dziennie!...") i stał się wzorem dla wielu spośród tych, którzy (jak niżej podpisana) nie radzą sobie z otaczającą ich rzeczywistością.

Podsumowując: przeczytajcie którąś z książek Carrie Fisher - najlepiej w oryginale - jeśli tylko będziecie mieli po temu okazję. Wishful drinking znajduje się chwilowo na szczycie mojego prywatnego rankingu jej powieści - ale już ostrzę sobie zęby na The Princess Diarist, której premierę przewidziano na kwiecień. Proszę mi coś opowiedzieć o Harrisonie Fordzie, pani Fisher... dziękuję, i polecam się na przyszłość.

A teraz idę czytać o fazerach i polach siłowych. Do następnego!

Deska, maska, i Alfa Centauri

Tym razem będzie o książce, która nie figuruje jeszcze na liście przeczytanych - ale już mam na jej temat opinię. Postawa bardzo na miejscu w dzisiejszych czasach, nieprawdaż?...

Będzie bez nazwisk i tytułów, bo tak. A zacznę od stwierdzenia pozornie bez związku.

Mój szwagier, obecnie specjalista od IT, studiował ongiś astronomię. Przypadło to na czas, kiedy chodziłam do liceum, a wówczas-jeszcze-nie-szwagier dopiero od niedawna umawiał się "na poważnie" z moją siostrą stryjeczną. Wpadli do nas kiedyś na półoficjalną prezentację absztyfikanta, i po tradycyjnej kawie z ciastem spłynęli w głąb mieszkania, do mojego - przeładowanego książkami - pokoju.

Nad udającym łóżko materacem miałam przypiętą mapę nieba z wczesnego numeru polskiej edycji National Geographic - a jedno z pierwszych zdań, jakie wypowiedziałam do szwagra in spe, brzmiało:

-Czy możesz mi pokazać, gdzie jest Alfa Centauri?

Nie miałam pojęcia o astronomii. Teraz, po latach samoedukacji zainspirowanej maratonami Star Treka, wiem nieco więcej na temat wszechświata, ale w żadnym razie nie uważam się za eksperta w tej dziedzinie. Nie męczę już szwagra pytaniami o współrzędne na mapie nieba, ale nadal szukam odpowiedzi, podanych w sposób zrozumiały dla laika. Na pewno spora część z tego, co czytam w internetach i innych mediach, to spekulacje i tania sensacja. Takie jest życie: jak się nie sprzedajesz, to ciebie nie ma (copyright by Agata i Maryna Miklaszewskie). Wiedza w postaci nie rozwodnionej nie zawsze niesie za sobą zachwyt tłumów - a to, co takową euforię wywołuje, nie powinno być traktowane inaczej, niż z przymrużeniem oka. Interesuje cię nietypowy temat? Poczytaj trochę tu, trochę tam w "lżejszej" postaci, sprawdź, czy nadal czujesz pociąg do wiedzy - jeśli tak, gratulacje, przechodzisz na kolejny level i możesz zacząć weryfikować swoją wiedzę poprzez lekturę prac naukowych i innych poważnych publikacji. Jeśli będziesz miał szczęście, człowieku z misją poszukiwania prawdy, trafisz na specjalistów, którzy poinformują cię, jakich pozycji i autorów unikać, i co jest w nich nie tak: a także, co ważniejsze, jaka jest ta ulotna, nieuchwytna prawda.

Ostatecznie przecież specjalistom w danej dziedzinie powinno chodzić o to, żeby prostować ścieżki tych, którzy ulegają stereotypom i wybierają drogę "na skróty" - dla lepszej percepcji tematu przez tzw. masy. Prawda?...

Niekoniecznie.

To teraz - o książce.

Na stosiku lektur bieżących trzymam od przeszło pół roku pozycję z dziedziny, w której się kształciłam, robiłam magistra, i - poniekąd - pracuję. Dziedzina ta jest, jak na rodzime warunki, cokolwiek egzotyczna - prawdopodobnie słyszę pytania o moje doświadczenie, wrażenia i tak zwane "umiejętności" częściej, niż na przykład przeciętna pani z okienka w banku. Pytania bywają tendencyjne i powierzchowne, a także powtarzają się z upartą regularnością: ale staram się nie boczyć, nie przewracać oczyma, i tłumaczyć, o co cho z tą "deską", bo w końcu sama pytałam kiedyś głupio o gwiazdę tylko dlatego, której nazwa obiła mi się gdzieś o uszy i byłam ciekawa. Żyj i pozwól żyć, najwyżej wypijesz wieczorem kieliszek wina w intencji wzrostu globalnego IQ.

Kariery naukowej nie robiłam, bo mnie na to nie stać (w tym miejscu ukłony dla Pana Profesora, który dał mi to wprost do zrozumienia i oszczędził rozczarowań), na co dzień zajmuję się wieloma rzeczami spoza "kanonu", więc za eksperta nie zwykłam się uważać. Tym chętniej nabyłam drogą kupna pozycję, która obiecywała rozprawienie się z mitami tudzież popularnymi "dziełami literackimi", których główną osią jest mitologizowanie mojego obszaru studiów (w sensie geograficznym i kulturowym). Autorem pozycji jest osoba znana mi osobiście - dodatkowy argument na plus. Wyśledziłam jeden z kanałów sprzedaży "dla wtajemniczonych", i dokonałam zakupu.

Jak dotąd, udało mi się podjąć dwie próby zgłębienia treści rzeczonej książki. Przeczytałam około połowy, i aktualnie - odreagowywuję.

Może jestem nadwrażliwa. (Może?!) Na pewno nie przepadam za sytuacjami konfliktowymi. Może brak mi dystansu do tematu. Ale, na litość Demiurga: czy trzeba koniecznie wylewać na ludzi gary pomyj? Patrzeć z góry, sypać bon motami i specjalistycznymi pojęciami ze swojej dziedziny wiedzy, i sprowadzać tak skonstruowaną treść do przekazu: "Wy się nie znacie, idźcie do kąta i pomyślcie o własnej głupocie"?

I czemu, skoro jest miejsce na tak brutalną dekonstrukcję, nie znaleźć także miejsca na wyjaśnienie: 'autor przytaczanego tekstu popełnił błędy; mogły one wynikać z..., albo z..., albo po prostu z braku wiedzy; nie bądźmy jak ten autor, edukujmy się, najlepiej za pomocą...'? Czy to naprawdę zbyt wysokie oczekiwania?

Ponadto mam wrażenie, że stężenie jadu było tak wysokie, że uszkodziło szpalty drukarskie. Albo narząd wzroku pani korektor, której niniejszym serdecznie współczuję.

Jeśli tylko możemy: bądźmy dla siebie mili, Drodzy Czytelnicy i Szanowni Autorzy. Albowiem mam wrażenie, że i tak otacza nas sporo nieprzyjemności.

Co ciekawego - i niejadowitego - przeczytaliście ostatnio?

K. W.

Kaznodziejo, ulecz samego siebie - czyli o "Księdze Dziwnych Nowych Rzeczy".

Peter jest byłym narkomanem i alkoholikiem - obecnie nawróconym chrześcijaninem, pastorem niewielkiej kongregacji oraz mężem Beatrice, za przyczyną której odwrócił się od dawnego życia w pohańbieniu i grzechu. Jest szczęśliwy i spełniony, owszem: ale czegoś mu jednak brakuje.
Kiedy megakorporacja USIC występuje z propozycją wyjazdu pastora na misję ewangelizacyjną, i szerzenia Dobrej Nowiny poza granicami znanej mu społeczności, Peter nie waha się długo i mężnie wstępuje na pokład statku, który powiezie go ku (potencjalnie spragnionym Słowa) barbarzyńcom.

Warto być może zaznaczyć, że słowo "statek" oznacza pojazd mający o wiele więcej wspólnego z Sokołem Millenium, niż z Mayflower. Tak jest. Peter Leigh będzie odtąd głównym ojcem duchowym Oazy, niedawno skolonizowanej planety "gdzieś daleko od Ziemi". Przepełnia go poczucie dumy i potrzeba wypełnienia wyruszenia z Wielką Misją Ewangelizacyjną, która wypełni tę dziwną, niedookreśloną pustkę w jego życiu.

Aha. Na pewno.

W powieści ostatecznie nie chodzi o to, że "krajowcy" wrzucają Petera do kotła lub zakopują w mrowisku. Przeciwnie - mieszkańcy Oazy okazują się daleko bardziej otwarci na Słowo, niż ich nowy (słowo, jak się okazuje, kluczowe) pastor miał podstawy przypuszczać. Sedno dramatu leży w innym aspekcie opowieści: żona Petera przysyła mu regularnie wiadomości z Ziemi, pełne informacji o serii katastrof w skali globalnej i lokalnej, do których adresat podchodzi z - delikatnie mówiąc - niechęcią, koncentrując swoje wysiłki na Misji. Im bardziej spektakularne sukcesy odnosi jako duszpasterz, tym gorszym okazuje się mężem, przyjacielem, czy członkiem społeczności, w której przyszło mu żyć. Otwarte zakończenie pozostawia pewną nadzieję na uporządkowanie bałaganu, któremu Peter pozwolił wokół siebie "narosnąć" - ale osobiście nie żywię co do tego większych nadziei...

Cóż poza tym? Bardzo ciekawie rozwiązany problem komunikacji z "obcymi", oryginalne znaki graficzne i trafnie postawione pytania o sens "przystosowywania" Biblii do potrzeb specyficznie ukształtowanego aparatu mowy (nie mówiąc już o zupełnie abstrakcyjnym kontekście kulturowym). Najmocniej uderza relacja Petera z Beatrice - dla mnie szczególnie znacząca po lekturze wywiadu z Faberem, który pisał Księgę... u boku umierającej na raka żony. Polecam - szczególnie w dobie rozluźnienia relacji międzyludzkich i wzmożonej aktywności religijnych ekstremistów - i zachęcam abyście zapytali samych siebie o to, czy USIC zaproponowałoby Wam wyjazd na Oazę.
Mam cichą nadzieję, że mnie - .............

Feblik do wnuczki, wnuczka do feblika - czyli syndrom sztokholmski.*

Na początku był "Kwiat kalafiora", bodajże pierwsze wydanie, jeszcze w twardej oprawie. Potem "Kłamczucha", z czerwoną okładką (kto pamięta?): a potem poszło już z górki. "Brulion..." dostałam od własnego-osobistego wychowawcy ze szkoły podstawowej, ponieważ w pewnym momencie (bodajże wtedy, gdy ukazało się "Dziecko piątku") był to jedyny tom, którego mi brakowało.

Do czasu egzaminów na studia, cała moja wiedza o topografii Poznania opierała się na informacjach z Jeżycjady.

Byłam na pierwszym roku - studiując w tymże Poznaniu - kiedy ukazała się "Kalamburka". Popłakałam trochę przy lekturze, i pomyślałam: szkoda, że to już koniec, ale za to jak ładnie się wszystko powiązało i zebrało w całość.

A potem pojawił się "Język Trolli", i zawiązanie poszło w las.

Smutno się jakoś zrobiło na Jeżycach. Ja wiem, i rozumiem: są takie rzeczy we współczesnym świecie, które mnie także wyprowadzają z równowagi, ale to jeszcze nie powód, żeby polewać je jadem i na każdym kroku dawać wyraz swojemu niezadowoleniu - czy może się mylę? Trend ponurego krytykanctwa utrzymuje się w kolejnych tomach: a próby rozproszenia ciemności w najnowszych częściach cyklu trafiają w drzewo.

Przeczytałam "Wnuczkę do orzechów" powtórnie w tygodniu przed premierą "Feblika" - nie dało się inaczej, ponieważ akcja obu książek rozgrywa się mniej więcej w tym samym czasie - i pewnie powinnam teraz zagłębić się w szczegóły i opowiedzieć, kto z kim, po co i dlaczego: ale prawda jest taka, że usilnie staram się zapomnieć o większości tego, co przeczytałam, i co prędzej wrócić do Dostojewskiego (albo do nowej Rudnickiej. Nie jestem wybredna). Zostawiam Was zatem z moimi pobieżnymi notatkami z lektury: sami zadecydujecie, czy dać pani M. M. kolejną szansę...

Wnuczka do orzechów
1. Czemu Ida, wybierając się na przebieżkę do lasu (w bardzo profesjonalnym stroju, dodajmy) maluje usta na czerwono? Drobna sprawa, ale cokolwiek mię irytuje.
2. Szesnastoletnie dziewczynki znające nazwy łacińskie wszystkich okolicznych roślin i zwierząt, oraz swobodnie posługujące się słowami typu "atawizm", to absolutny standard w IV Rzeczpospolitej, prawda?...
3. Zauważmy jednak, z jakim obrzydzeniem i lekceważeniem podchodzi taka dziewczynka do nadużywającego tanich alkoholi sąsiada. Jednocześnie w ogóle nie przeszkadza jej to korzystać z uprzejmości rzeczonego sąsiada w kwestii nabywania mleka, transportu samochodowego etc.
4. Interpunkcja jest ważna?????! Jest ważna!!!! Ponieważ!!!! Pomaga nam wyrażać emocje!!!!? (Nie, nie przesadzam.)
5. Mama szesnastoletniej dziewczynki, zawiedziona przez niedobrego mężczyznę i wciąż jeszcze zgorzkniała z tego powodu, ostrzega córeczkę przed uleganiem "instynktowi rozrodczemu" (tak, to jest cytat), i poucza, aby "najpierw była człowiekiem, a dopiero potem kobietą". Albowiem, jak wszyscy wiemy, jest to dualizm, którego nie sposób pokonać.
6. Napuszony, sztuczny język (witamy z powrotem, IGS) - a jednak Ida, tak oczytana, światła i kulturalna, nie zna słowa "szałaput"? Zdziwienie. (Tak, porozumiewam się skrótowcami emocjonalnymi jak zwierzęta z drugiego tomu "Mrocznych Materii Pullmana).
7. Aaaby usprawiedliwić istnienie instynktu rozrodczego, należy zaręczyć się z chłopcem dziewiętnastoletnim, spotkanym po raz trzeci w życiu, z którym dopiero teraz zamieniliśmy trzy słowa. Wszystkiego najlepszego na nowej drodze życia.
8. Tytuł książki ma związek z jednym. Ulotnym. Bon motem. Idy. Tak jeszcze nie było.
9. Poznań w lecie jest straszny! Remont Kaponiery jest okropny! Jeżyce tak bardzo się zmieniły...  Wyprowadźmy się na wieś!
(Ale to cały czas JEŻYCJADA, prawda...?)

Feblik
1. IGS, zwany Miągwą, ogląda obraz z wymalowanym półksiężycem. I nagle dociera do niego, że teraz półksiężyce są DWA, ponieważ odbijają się w jego źrenicach. Poprawcie mnie, albowiem z matematyką u mnie krucho, ale chyba powinny być TRZY? Nic to. W dalszej części książki dowiemy się, że słów należy używać z wyczuciem, szacunkiem i uwagą. I tego się trzymajmy.
2. IGS jest miły i uroczy. Te dwa określenia pojawiają się w opisie bohatera cztery razy na jednej stronie tekstu. Dobrze, pojęliśmy. Idziemy dalej.
3. Nie: Józef, nie: Józinek. JÓŹWA. Tak się nazywa bohatera, za którym protagonista nie przepada. Smooth.
4. Triumfalny powrót interpunkcji!!!!?
5. Trzy strony "dowcipnego", "intelektualnego" dialogu, którego celem jest podanie przepisu na sałatkę z puńczyka (tuńczyk z puszki, kapujecie?) z selerem.
6. Wuj poucza siostrzeńca, jak się modlić.
7. "Tyle osób lubi moje przepisy w internecie!" - Idziemy z duchem czasu, czyż nie?
8. W historii IGS oraz jego koleżanki Agi pojawia się motyw nielubienia poezji (przez Agę) i pisania sonetu (przez Miągwę), który nigdy nie zostaje do końca wyjaśniony (chyba że coś mnie ominęło?). Nasuwa się pytanie, po co wobec tego ciągle o tym mówić...
9. Cokolwiek było w tym sonecie, i jakikolwiek nie byłby stosunek Agi do poezji, coś jednak musi być na rzeczy. Przemyślcie proszę następującą sytuację: IGS zapomina, że Aga, którą właśnie odwiózł był samochodem (nielegalnie pożyczonym od ojca - za co, notabene, nigdy nie spotyka go żadna kara, ponieważ tak pięknie sobie radzi, i może jednak cel uświęca środki?) do domu w środku nocy, ma w torebce jego klucze od mieszkania. Długo jeździli nocą po bezdrożach, komentując widoki za oknem jak z obrazów Fałata (że słucham?!), to i zapomnieć miał prawo. Puka w parapet. Okno się otwiera, za oknem dziewczyna, którą IGS od dłuższego już czasu trzyma na dystans. Dziewczyna wyciska na ustach IGSa płomienny pocałunek - a w scenie kolejnej IGS stoi już po wewnętrznej stronie parapetu, wygląda na świat opromieniony porannym słonkiem, i czuje, że przybyło mu pewności siebie, siły i wigoru. TAK BEZ ŚLUBU?! (Bo ja to chyba dobrze interpretuję, prawda?)
10. Poznań w lecie jest straszny! Remont Kaponiery jest okropny! Jeżyce tak bardzo się zmieniły...  Wyprowadźmy się na wieś!
(Ale to cały czas JEŻYCJADA, prawda...?)

Ano, zobaczymy, czy prawda. Ciotka Zgryzotka, tom kolejny, podobno już się pisze...

Idę poszukać lekarza-specjalisty od syndromu sztokholmskiego. A potem jadę do Trójmiasta.

Wasza, cokolwiek zasmucona,

Wróżka.

* Pojęcie syndromu sztokholmskiego w kontekście twórczości M.M. zapożyczam od pewnej Joasi. Dziękuję!

Najseksowniejszy organ płci obojga.

Dzień dobry, niekoniecznie z Kobry!

O Kobrze za chwilę - obiecałam ciut tegorocznych statystyk, zatem - proszę uprzejmie:
Jak dotąd, udało mi się w tym roku dokończyć lektury 109 książek: 57 z literatury rodzimej, i 52 zagranicznych (z czego 24 przeczytałam w języku oryginału). Ponadto - odświeżyłam sobie 18 pozycji, równo podzielonych na polskie i obce (4 w lengdłydżu), a 34 książkom nie dałam rady, bo i Herkules dupa, kiedy fabuły brak a wydawnictwo poskąpiło na redaktora. Nie jestem masochistką, dla idei męczyć się nie zamierzam.
Tyle liczb wszelakich. Mam nadzieję, że nie bolało?

Pięćdziesiątą szóstą polską książkę czytaną AD 2015 kończyłam w pociągu uwożącym mnie w rodzinne strony w ostatni piątek. Drogę miałam krótką, a przedział dzieliłam wyłącznie z pewnym młodym człowiekiem, który - zajęty rozmową telefoniczną - z pokorą znosił moje wybuchy śmiechu. Teraz będzie cytat symptomatyczny:

Pierwszy raz pojechałam [do Kazimierza nad Wisłą] z siostrą, która jest młodsza o dwanaście lat. Wzięłam ją niechętnie, bo bardzo jej nie lubię, ale wiedziałam, że ona zaraz się w kimś zakocha i będę miała ją z głowy.

- Maria Czubaszek, Dzień dobry, jestem z Kobry

Pani Maria poucza czytelników - na swój niepowtarzalny sposób - wielu niezwykle pożytecznych rzeczy: jak nie pić wódki; jak pożyczać pieniądze, by stracić źródełko; jak się zakochać w alkoholiku i jak płacić wysoki czynsz. Dodajmy do tego mocne przemyślenia w temacie eutanazji, chłopstwa w polityce oraz diet: i anty-poradnik jak ta lala; zresztą - powiedzmy sobie szczerze i otwarcie: w ten sposób to ja mogę się edukować w dziedzinie życia prywatnego i społecznego, więc może i owo "anty-" powinno się wykreślić? Bardzo być może.

Stwierdzenie o najseksowniejszym organie męskim - którym jest, oczywiście, mózg - również pochodzi od pani Marii, a ja, jako wdzięczna (za lekturę, nie "niesłychanie") czytelniczka, rozciągam je także na płeć piękną, bo na co jednej z drugą uroda, jeśli jej między uszami chlupie? Otóż pani Marii nie chlupie. A jeśli już miałoby się tam coś kotłować i przelewać, to z pewnością ani woda, ani żaden cienki rosołek (disclaimer: pasjami nie lubię rosołu), ale raczej takie cuś, czego ja też porcyjkę poproszę. Z górką.
I zasmażka.

Nie, nie jestem głodna. Chyba że słońca i ciepła.

Ciekawam bardzo, co Państwo czytają w listopadzie?...

Dobroci wszelkiej,

K.W.